Chuyện gì xảy ra
Ở Nhật Bản và Úc đã là ngày 3 tháng 1, nhưng theo UTC vẫn là ngày 2. Apple đã hạ dự báo doanh thu trước đó; biến động ban đầu vẫn có trật tự. Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) không ghi nhận tin mới quan trọng trong đúng 30 giây đồng yên tăng vọt.
Lúc 09:36 AEDT (22:36 UTC), yên tăng khoảng 3% so với USD trong 30 giây. Khoảng 30 giây sau AUD bắt đầu giảm: gần 3% so với USD trong hai phút và khoảng 7% so với JPY. AUD/USD chạm 0,6715 trong chốc lát. Giá hồi lại khoảng một nửa chỉ sau vài phút.
Cần giữ đúng thứ tự: cảnh báo của Apple đã được công bố trước, còn giá lúc đầu biến động có trật tự. Đó không phải một tin mới xuất hiện đúng 09:36 theo giờ mùa hè miền đông Úc.
Một sự kiện, ba múi giờ
Giờ UTC trừ khi ghi khác. Số liệu RBA là ước tính.
Diễn biến theo phút
- 01
Trước cú sốc
Thông báo của Apple làm tâm lý thận trọng hơn nhưng giá vẫn biến động có trật tự.
- 02
Thanh khoản thấp
Giữa lúc Mỹ đóng cửa và Tokyo chưa mở, thanh khoản suy yếu.
- 03
Yên tăng vọt
Yên tăng khoảng 3%; chênh lệch mua bán từ 2 lên 100–300 pip.
- 04
AUD giảm
AUD/USD giảm gần 3%, AUD/JPY khoảng 7%.
- 05
Phục hồi một phần
Giá hồi một phần; chênh lệch trở lại bình thường trong khoảng một giờ.
Biến động được ghi nhận
Mỗi thanh biểu thị một cặp tiền khác nhau, không cộng các tỷ lệ. Dải chênh lệch không phải giá khớp của một lệnh.
Vì sao tăng tốc
Tin trước đó
Tin Apple giải thích bối cảnh, chưa chứng minh tác nhân tức thời.
Giờ ít thanh khoản
Đầu năm, thời điểm giao phiên và kỳ nghỉ ngân hàng Nhật làm sổ lệnh mỏng.
Đóng vị thế bắt buộc
Đóng tự động các vị thế dùng yên làm đồng tiền vay có thể tạo thêm lực mua yên.
Báo giá tự động
Một số thuật toán tạo lập thị trường có thể ngừng báo giá, trong khi lệnh bám xu hướng khuếch đại biến động.
Vì sao ba tỷ giá biến động cùng lúc
Ba tỷ giá có quan hệ toán học: AUD/JPY bằng AUD/USD nhân với USD/JPY. Khi cả hai cặp có USD đều giảm, AUD cũng giảm so với JPY. Không cần giả định một thông báo riêng từ Úc đúng lúc đó để giải thích hướng đi.
Hai mức giảm được làm tròn gần 3% sẽ gợi ý mức giảm kết hợp khoảng 5,9%, trong khi RBA công bố AUD/JPY giảm xấp xỉ 7%. Các mức cực trị thuộc những giây và nơi giao dịch khác nhau, còn chênh lệch mua bán đổi rất nhanh; không thể coi chúng là ba báo giá đồng thời chính xác.
Người vay hoặc bán yên để tài trợ vị thế phải mua lại yên khi đóng lệnh. Nhiều lệnh dừng và đóng bắt buộc gặp thanh khoản mỏng có thể đẩy giá đi xa hơn. Đây là cơ chế hợp lý, không phải số liệu đếm mọi lệnh đã được chứng minh.
Khi thị trường gián đoạn, lệnh có thể bị kích hoạt ở một mức giá nhưng khớp ở mức khác vì thiếu đối ứng. Một cây nến xem lại sau đó không chứng minh lỗi. Cần kiểm tra loại lệnh, giờ máy chủ, giá bid và ask sẵn có cùng biên bản khớp lệnh.
Cú sốc lớn nhưng ngắn. Theo RBA, giá đảo chiều khoảng một nửa mức biến động trong vài phút, còn chênh lệch mua bán trở về bình thường sau khoảng một giờ. Thị trường phục hồi không xóa khoản lỗ đã ghi nhận trên tài khoản dùng đòn bẩy.
Thanh khoản biến mất
Theo RBA, chênh lệch mua bán USD/JPY khoảng 2 pip trước cú sốc và 100–300 pip trong lúc gián đoạn. Với cặp có JPY, một pip thường là ¥0,01: khoảng cực đoan tương đương ¥1–¥3. Đây không phải giá khớp được bảo đảm ở mọi sàn.
Lệnh dừng lỗ khi kích hoạt không bảo đảm khớp tại giá đặt. Nến giá không thể đồng thời thể hiện giá mua, giá bán, độ sâu thị trường và thứ tự khớp.
Một cây nến cực đoan không tự cho biết khoản lỗ phát sinh từ giá khớp thực tế. Các lệnh đóng bắt buộc có thể gặp rất ít bên đối ứng, còn mỗi nền tảng và môi giới có thể ghi mức giá thấp nhất khác nhau.
Chênh lệch trở lại bình thường sau khoảng một giờ.
Vạch vàng mảnh biểu thị khoảng 2 pip; dải màu cho thấy khoảng 100–300 pip được công bố. Đó không phải giá khớp được bảo đảm cho mọi tài khoản.
Ví dụ chi phí
Ví dụ giả định: 10.000 USD tại USD/JPY = ¥106. Chênh lệch 2 pip là ¥200 (khoảng $1,89); 100–300 pip là ¥10.000–¥30.000 (khoảng $94–$283). Chưa gồm phí, trượt giá thêm và thay đổi tỷ giá.
Dữ kiện và cơ chế có thể xảy ra
Giao dịch FX phân tán trên nhiều nền tảng. RBA nêu thanh lý vị thế, thanh khoản thấp và thuật toán là các yếu tố khả dĩ, nhưng không xác định nguyên nhân duy nhất.
Đồ thị chỉ tóm tắt tỷ lệ và khoảng chênh lệch đã công bố, không tái tạo từng giao dịch hay báo giá của mọi nhà môi giới.
Giá phục hồi nhanh không khiến mức đáy trở thành giả: có thể đã có giao dịch gần đó. Nhưng điều này cũng không chứng tỏ toàn thị trường giao dịch ổn định ở đúng mức ấy.
Biến động của yên và tình trạng mất thanh khoản tạm thời đã được ghi nhận; một giả thuyết riêng lẻ không phải tín hiệu giao dịch đã được chứng minh.
Danh sách kiểm tra
- 01Cộng rủi ro của mọi vị thế có cùng đồng tiền tài trợ.
- 02Dự phòng khoảng trống giá và chênh lệch biến động, nhất là ngày nghỉ.
- 03Lưu báo cáo khớp lệnh và thống nhất múi giờ khi đối chiếu tin.
- 04Đừng nhầm báo giá xuất hiện suốt ngày với độ sâu thanh khoản không đổi; ngày nghỉ và thời điểm chuyển phiên có thể làm bên đối ứng giảm mạnh.
- 05Phân biệt giá trung bình giữa giá mua và giá bán hiển thị trên biểu đồ với giá bid và ask có thể khớp, và lưu báo cáo chi tiết của môi giới sau một lệnh bất thường.
Câu hỏi về cú sốc đồng yên năm 2019
Apple có gây ra cú nhảy trong 30 giây không?
Cảnh báo của Apple xuất hiện trước đó và có thể làm tâm lý rủi ro xấu đi. RBA không ghi nhận tin mới mang tính quyết định ngay thời điểm đứt gãy và không xác định một nguyên nhân duy nhất.
Lệnh dừng có bảo đảm giá thoát không?
Lệnh dừng có thể kích hoạt giao dịch nhưng không bảo đảm giá khớp. Với chênh lệch 100–300 pip và thanh khoản ít, giá thực tế có thể cách xa mức đã chọn.
Vì sao một số nguồn ghi ngày 2/1?
09:36 giờ mùa hè miền đông Úc là 22:36 UTC ngày 2/1, đồng thời là 07:36 tại Tokyo và 00:36 tại Kyiv ngày 3/1. Các mốc này chỉ cùng một sự kiện.
Đã chứng minh lỗi của một thuật toán duy nhất chưa?
Chưa. RBA nêu khả năng nhà tạo lập thị trường tự động rút báo giá, cùng các lệnh theo đà và phòng vệ khuếch đại biến động. Dữ liệu FX phân tán không chỉ ra một chương trình chịu toàn bộ trách nhiệm.
Nguồn tham khảo
Số liệu và trình tự theo RBA, tháng 2/2019. Thư Apple xác nhận thời điểm cảnh báo; Deutsche Bank đưa ra một cách hiểu đương thời về vị thế nhà đầu tư cá nhân. Đồ thị không phải chuỗi giá liên tục.
Lệnh cắt lỗ được khớp thế nào: giá kích hoạt, trượt giá và khoảng trống báo giá